تماس با ما   صفحه اصلي   نقشه سایت   انگليسي   العربيه   اردو  
نسخه چاپي


رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی:

باید اقتصاد فرهنگ را فعال کنیم


سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی از فعالین حوزه بین‌الملل نشر است و طی سال‌ها کوشش فراوانی در آشنا کردن سایر کشورها با تولیدات فرهنگی کشور داشته است.


با دکتر ابوذر ابراهیمی ترکمان رئیس سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی و عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی گفت‌وگویی انجام داده‌ایم تا با نظرات ایشان پیرامون مشکلات ترویج کتاب و کتابخوانی در کشور بیشتر آشنا شویم:
نقش مطالعه در تكامل فردي و اجتماعي را چگونه ارزيابي مي كنيد؟

فرهنگ اساس رشد و تعالي انسان‌هاست و آموختن و فراگرفتن پيش نياز برخورداري از فرهنگ است.قرآن كريم با امر به خواندن بر پيامبر گرامي اسلام (ص) نازل شده است تا اهميت خواندن و فراگيري براي بشر از سوي خداوند متعال مورد تأكيد قرار گرفته باشد. با مطالعه تاريخ در مي آبيم كه هر ملتي با مطالعه و كتاب ميانه نزديكي داشته است، توانسته در سرنوشت خويش و ديگران تأثير بسزايي داشته باشد. در كشور عزيزمان ايران هم همين گونه است. در دوره‌هايي كه مردم ما با كتاب مأنوس بوده و نويسندگان و محققان فراواني را در ميان خود داشته اند، توانسته اند منشأ اثر بوده و نقشي اصلي در تمدن اسلامي داشته باشند. امروزه نيز چنين است و ما اگر بخواهيم در زندگي فردي و اجتماعي خود به موفقيت دست پيدا كرده و حتي در جهان تأثير گذار باشيم بايد نسبت خود با مطالعه را مشخص كنيم. بايد اذعان كنيم كه اكنون وضعيت بر اساس آمارهاي موجود در بين مردم ما اصلا خوب نيست.
مطالعه چه ارتباطي مي‌تواند با آموزش و به صورت خاص آموزش و پرورش و آموزش عالي داشته باشد؟
فرهنگ مطالعه قابل آموزش است و آموزش در كشور ما از آموزش و پرورش آغاز شده و در آموزش عالي ادامه مي‌يابد. بنابراين، اين دو نهاد نقش تأثير‌گذاري در نهادينه‌كردن و باروركردن اين فرهنگ دارند.
اگر ما امروز در زمينه آمارهاي مربوط به ميزان مطالعه نزد مردم ضعف داريم، يكي از ريشه‌هاي اين ضعف را بايد در آموزش و پرورش جستجو كنيم. تلاشهاي فراواني براي بازنگري در نظام آموزش و پرورش ما صورت مي گيرد و ليكن خروجي اين تلاشها تا كنون ملموس نبوده است و همه بايد آموزش و پرورش رادر اين زمينه ياري كنيم.در اين حال، خانواده ها نيز بسيار تأثير‌گذار و كمك‌كننده هستند. ما امروز از نعمت رهبري برخورداريم كه از صاحب‌نظران امر مطالعه و كتابخواني است و تأكيدات و رهنمودهاي ايشان هميشه در اين زمينه مورد استناد تصميم گيران و تصميم سازان كشور است. لذا مي بينيم كه امروز همه در كشور روي موضوع مطالعه تأكيد دارند و بر همين اساس است كه شوراي عالي انقلاب فرهنگي به اين موضوع توجه داشته و آن را به عنوان يك محور اساسي در بحث هاي خود مدنظر دارد. اما نقش دو نهاد خانواده و آموزش و پرورش و پس از آن آموزش عالي در اين زمينه پررنگ تر است. اگر شاخص‌هاي مطالعه در ايران بخواهد بالا برود و ما را به استانداردهاي جهاني نزديك كند، اين اتفاق لزوما با تلاش اين نهادها روي خواهد داد.

تأثير مطالعه بر اوقات فراغت جامعه را چگونه ارزيابي مي كنيد.

شكي نيست كه مطالعه بهترين و كم‌هزينه‌ترين شيوه سپري كردن اوقات فراغت در جامعه است. در كشوري كه در حال گذار از بحرانها و مشكلات گوناگون است و به انحاء مختلف درگير اين مشكلات است، رجوع به مطالعه براي سپري‌كردن اوقات فراغت مردم، راه ميانبر است و بايد مورد توجه قرار گيرد. ضمن اينكه با بررسي راههاي مختلف سپري كردن اوقات فراغت درمي‌يابيم كه اين راه يكي از سالم‌ترين شيوه‌ها نيز هست و علاوه بر خاصيت سپري‌كردن اوقات فراغت، موجب تعالي فرد و جامعه نيز خواهد شد.

برگزاري نمايشگاه‌ها، جشنواره‌ها و مسابقات كتابخواني و تبليغ كتب و ... چه تأثيري بر ميزان مطالعه در جامعه مي تواند داشته باشد؟

اين شيوه‌ها همه درجاي خود مؤثرند وبه عنوان مشوق‌هايي براي تأثيرگذاري بر رشد شاخص مطالعه در كشور مفيد واقع خواهند بود. به هرحال وقتي ما هدف بزرگي براي خود داريم، ضرورتا بايد همه شيوه‌هاي مفيد رسيدن به آن هدف را به كار بگيريم. چرا كه آمارها در اين زمينه بسيار نگران كننده‌اند و با رشد روزافزون فضاي مجازي و دنياي ارتباطات، اين آمارها بدتر نيز خواهند شد،اگر چاره‌اي براي اين مشكل پيدا نشود. بررسي آمارها پس از برگزاري نمايشگاهها و جشنواره‌ها نيز دلگرم كننده‌اند وما را به ادامه اين مسير تشويق مي‌كنند. البته آسيب‌شناسي نيز نكته مهمي است و بايد پس از برگزاري هر نمايشگاه، جشنواره و مسابقه اي با آسيب‌شناسي رويداد، در آينده شكل بهينه‌ي از آن رويداد را براي رسيدن به هدف خود كه همان ترويج كتابخواني است ارائه دهيم.

چرا مطالعه براي مردم ما به صورت يك نياز مبرم درنيامده و كتاب را به عنوان يك كالاي ضروري، همچون غذا و پوشاك استفاده نمي‌كنند؟

انسان طبيعتاً نيازهاي خود را اولويت ‌بندي مي‌كند و در اولويت‌بندي نيازها، پرداختن به غذا و پوشاك قبل از مطالعه طبيعي است. اما مشكل از آنجا آغاز مي‌شود كه انسان پس از برآورده شدن حداقل‌ها در غذا و پوشاك به سمت مطالعه نرود.
اين نقص به فرهنگ عمومي جامعه باز مي‌گردد كه همه در آن دخيل و مسئول هستند. وقتي در فرهنگ عمومي يك كشور اقتصاد غذا و پوشاك پوياتر از اقتصاد فرهنگ باشند،نتيجه همان خواهد شد كه اكنون در جامعه خود مشاهده مي‌كنيم. ما در اين زمينه بايد اقتصاد فرهنگ را پويا و فعال كنيم تا خود فعالين اين عرصه به تغيير اولويت‌ها و ذائقه هاي مردم كمك كنند. اين صاحبان اقتصاد غذا و پوشاك هستند كه براي دسترسي به سود بيشتر و با بهره‌مندي از هنر تبليغات، به جامعه مي‌قبولانند كه بيش از كتاب خوب به غذاي بهتر و پوشاك متنوع‌تري نياز دارد.
البته براي اصلاح شاخصه ها در فرهنگ عمومي، نمي توان از نقش آموزش و پرورش به سادگي گذشت. دانش آموزان در مدارس بايد فرابگيرند كه كتاب يك نياز ضروريست و انس با كتاب را از همان دوران تمرين كنند تا اندك اندك در صورت عدم حضور كتاب، فقدان آن را احساس كرده و آنرا يك نياز داراي اولويت ببينند.
به نظر شما چه عواملي در كسادي خريد و فروش كتاب تأثير‌گذارند و راه‌هاي برون رفت از اين كسادي چيست؟
چنانچه گفته شد تا زماني كه اقتصاد فرهنگ وبه تبع آن اقتصاد حوزه كتاب فعال نشود، اين كسادي وجود خواهد داشت. ريشه آن هم فرهنگي و در فرهنگ عمومي كشور است. بازاركتاب وقتي رونق خواهد گرفت كه خريدار به اين بازار بيايد و كتاب را به عنوان يك كالاي مفيد و به تعبيري ضروري در سبد خريد خود قرار‌دهد. براي برون رفت از اين مشكل تا قبل از اصلاح اساسي، مي‌توان به راههاي كوتاه مدت كه در همه دنيا مرسوم است روي آورد.اختصاص يارانه به خريدار، انجام تبليغات در رسانه‌ها و برگزاري مسابقه‌هاي كتابخواني به صورت موضوعي شبيه آنچه اخيرا در برنامه‌هاي صدا و سيما به آن توجه مي‌شود، از آن جمله‌اند.

نقش و ميزان استفاده و بهره‌برداري از فضاي مجازي، صدا و سيما و مساجد جهت افزايش ميزان مطالعه در اين ميان را چگونه مي‌توان تعريف كرد؟

اهميت مطالعه و نهادينه كردن فرهنگ آن در كشور به حدي است كه مي‌بايست از همه فرصت‌ها و امكانات مختلف براي تحقق آن بهره گرفت و از آنجا كه به تعبيري هر يك از سه رسانه مورد اشاره مورد مراجعه تقريباً بخشي از مردم است، بهره مندي از هر سه اين رسانه‌ها به نوبه خود ضروري است .رسانه ها در دنياي امروز ابزاري هستند كه مي‌توانند براي تحقق اهداف بزرگ از آنها بهره گرفت. برگزاري مسابقات كتابخواني در برنامه‌هاي صدا و سيما چنانچه اين اواخر اتفاق افتاد، مي‌تواند نتيجه بسيار خوبي داشته و حداقل به كسادي بازار كتاب كمك كند. يا فعال كردن كتابخانه‌هاي مساجد كه منجر به رونق بازاركتاب و افزايش شاخص مطالعه در كشور خواهد شد. در رابطه با فضاي مجازي اما موضوع اندكي متفاوت است و اين عرصه جديد طبق تعاريفي، خود رقيب مطالعه و كتابخواني است، ليكن بهره‌مندي از اين فضا براي هدف‌ ما بااندكي حساسيت و هوشمندي مفيد خواهد بود.
كد خبر:42142
منبع خبر:دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی
تاريخ خبر:1397/04/09